Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

تقی رحمانی: رابطه با اسرائیل در گرو تشکیل دولت فلسطینی است


۱۳۹۱/۳/۱ - ۱۸:۱۳

اشتراک گذاری در بالاترین
اشتراک گذاری در خوشمزه
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در فرندفید
اشتراک گذاری در توییتر
ایمیل کردن این مطلب


بامداد خبر-عبدالرضا احمدی: منافع ملی، نفت، رابطه با اسرائیل و تعیین مبانی سیاست خارجی را می‌توان از جمله مسائلی دانست که همواره باید به آن توجه ویژه داشت تا با ارائه راهکارهای موثر در خصوص این موارد بتوان طرحی را شکل داد که هم به منفعت ایران بی‌انجامد و هم به تثبیت صلح در خاورمیانه. گفتگویی که در ادامه می‌خوانید گفتگو با تقی رحمانی، روزنامه‌نگار، نویسنده،، فعال سیاسی و عضو شورای فعالان ملی مذهبی است.

تقی رحمانی

تقی رحمانی در این گفتگو به مفاهیم «منافع ملی»، «چگونگی رابطه با اسرائیل»، «مبانی سیاست خارجی» و «چگونگی استفاده از نفت» پرداخته است.

مفهوم منافع ملی چیست؟

منافع ملی در خصوص «رابطه دولت و ملت» تعریف می‌شود. با توجه به این رابطه ممکن است دولت‌هایی بوجود آیند که الزاما نماینده همه مردم خود نباشند که در نتیجه وقتی صحبت از منافع ملی می‌کنند به قطع نمی‌توانند همه اقشار و مردم را شامل گردند. اما در دولت و ملت مدرن که حاکمیت ملی نماینده مردم است وقتی صحبت از منافع ملی می‌شود بیشترین نفع مردم در ارتباط با روابط و سیاست خارجی لحاظ می‌گردد و از آنجا که سیاست خارجی با سیاست داخلی در ارتباط است دولت هم نماینده مردم تلقی می‌شود. که این را می‌توان مراد منافع ملی دانست ولی همانطور که گفتم از آنجا که همه دولت‌ها الزما نماینده کل مردم نیستند در نتیجه وقتی صحبت از منافع ملی می‌کنند عمدتا منافع حکومت شوندگان و اقلیتی از مردم که با این دولت در ارتباط است و حامی دولت هستند را در نظر می‌گیرند.

منافع واقعی یک ملت چگونه تامین می‌شود؟

از آنجا که در روابط اجتماعی یک ملت اقشار متفاوت به میزان قدرت و ثروت و امکاناتی که دارند از منافع متفاوتی برخوردارند تامین منافع برابر یک ملت غیر ممکن است. اما در یک نسبیت کلی هرگاه یک ملت در برابر ملت‌های دیگر بتواند منافع ملی‌اش تامین گردد و در عین حال این منافع طوری در بین ملت تعریف یا تخصیص داشته باشد که اقشار متفاوت مردم از آن بهره‌مند گردند تا حدی این مراد حاصل شده است.

به طوری کلی منافع ملی به میزان دموکراتیک بودن حکومت‌ها ومدل حکومت و ساختار ونحوه تقسیم قدرت است که منافع ملی را می‌توان تعریف کرد و در سطح بین ملت‌ها اگر حاکمیتی دموکرات بتواند این منافع را برای ملت خود به ارمغان بیاورد با اینکه بین همه اقشار ملت بطور برابر هم تقسیم نگردد اما یک اعتبار و اقتدار به هر فرد در سطح جهانی می‌دهد. نمونه خوب آن آمریکاست که با توجه به جامعه مدنی قوی و نهاد‌های دموکراتیک در سطح جهان اگر چه همه افراد با توجه به سطح امکانات و روابط خود بهر‌های متفاوت از این منافع می‌برند اما در یک سطح کلی یک اقتدار و قدرت را به عنوان شهروند آمریکایی بدست می‌آورند.

منافع ملی در سیاست داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران چیست و چه منفعتی برای شهروندان ایرانی دارد؟

جمهوری اسلامی خود را پایبند به یک سری از اهدافی کرده که در متن قانون نیز به آن اشاره کرده است. جمهوری اسلامی خود را پایبند می‌داند که از جنبش‌های آزادی بخش علیه استکبار و استعمار حمایت کند و به گونه‌ای از منافع آنان حمایت کند. بطوریکه این حمایت را در راستای منافع خود جمهوری اسلامی می‌داند و مبارزه با ظلم را از اهداف اصلی خود می‌داند. از این رو با توجه به این تعریف و هدف در سیاست خارجی، جمهوری اسلامی برای خود یک عمق استراتژیک را تعریف می‌کند که برای دستیابی به آن نیاز به هزینه کردن است و اگر نتواند از منابعی دیگر این هزینه را را تامین کند خود بخود یک بار اضافی و یک سری فرصت‌ها را از مردم خود می‌گیرد. بطور مثال آمریکا کل کره زمین را حوزه قلمرو امنیت ملی خودشان می‌دانند یا کنترل نفت جهان را حوزه قلمرو خود می‌دانند. حال هر کشوری که بخواهد با این سیاست آمریکا مقابله کند یا باید ثروتی به اندازه آمریکا داشته باشد یا نفوذی اندازه خود امریکا داشته باشد و حال اگر کشوری چنین توانی را نداشته باشد و از طرفی وارد مصاف با امریکا شود باید بخشی از منافع و امکاناتی را که باید برای مردم خودش هزینه کند را صرف این رویارویی کند تا بتواند جلوی نفوذ امریکا را در منطقه‌ای که مورد نفوذ خود تعریف کرده بپردازد. یا مثلا ایران از لبنان تا افغانستان را منطقه قلمرو قدرت ملی خود تعریف کرده است و این امر باعث می‌گردد که با سیاست امریکا یا اروپا در این خصوص تنش ایجاد نماید بطوریکه برای هزینه مقابله این تنش‌ها فرصت‌های برای تولید علم، بدست آوردن تکنولوژی و نیروی انسانی و فرصت‌های که مار ا می‌تواند تبدیل به قدرت اقتصادی نماید به خطر اندازد. از طرفی از آنجا که در سطح داخلی بخش‌های از حقوق ملت خود را نادیده گرفته است بخصوص بعد از اتفاقات سال ۸۸ به قطع چنین هزینه‌هایی و فرصت سوزی‌هایی نه تنها به نفع ملت نیست بلکه به نوعی پایمال کردن حقوق مردم ایران نیز می‌باشد.

 در دوارن بعد از گذار چه تعریفی باید از منافع ملی ارائه دهیم که بتواند همه اقشار را از آن منتفع سازد؟

به نظرم دموکراسی ملی براساس توسعه پایدار و جامعه مدنی به دنبال این است که همه اقشار باید آرام آرام در جهت حقوق برابر قرار گیرند با این نگاه سیاست خارجی باید در راستای توسعه پایدار قرار گیرد و باید به جهان، شعاری بر اساس دوستی و صلح بدهیم و در منطقه از تنش زدایی حمایت کنیم و در داخل هم از سیاست آزادی و توسعه جامعه مدنی حمایت کنیم.

منافع ملی ایران در دوران بعد از گذار چه چالش‌هایی را خواهد داشت؟ و مسائلی مانند اسرائیل، فلسطین، چه جایگاهی را خواهند داشت؟

در خصوص دولت اسرائیل و مردم آن باید به ایده یک سرزمین بزرگ پایان دهند و تا این اتفاق نیافتد منطقه هیچ‌گاه به آرامش نخواهد رسید و تا در منطقه آرامش بوجود نیاید بر امنیت ما هم اثر می‌گذارد، ولی اینکه ما مستقیم باید در مسئله اسرائیل دخالت کنیم خیر اینطوری نیست بلکه این خود فلسطینیان هستند که باید در این خصوص تصمیم بگیرند اما جهان هم باید به اسرائیل فشار بیاورد که صلح را بپذیرد تا کل منطقه آرام گیرد.

همچنین من به عنوان عضوی از یک جریان سیاسی در خصوص چگونگی برخورد با اسرائیل و فلسطین بر طبق منفعت ملی می‌توانم این توصیه را به حکومت بکنم که اگر یک دولتی در ایران مستقر شود مطابق منافع ملی خودش باید رابطه خود را با اسرائیل و آمریکا تعریف کند و این سیاستی است که باید در مجلسی که نمایندگان آن به شیوه‌های دموکراتیک توسط مردم انتخاب شده‌اند تعیین شود هرچند ممکن است در آن وقت با شرایط موجود اقتضا به رابطه بکند و یا موقعیتی پیش آید که چنین نباشد.

اما از آنجا که معتقدم که اگر اسرائیل حاضر به پذیرش دولت فلسطین نشود خاورمیانه همچنان ملتهب خواهد شد و مردم من هم از این التهاب رنج خواهذد برد توصیه من به هر دولتی این است که ضمن پذیرش صلح با اسرائیل به اسرائیل هم فشار آورد تا در کنار حفظ امنیت اسرائیل دولت فلسطین هم به رسمیت شناخته شود یعنی‌‌ همان قطعنامه‌های سازمان ملل و قرار کمپ دیوید و اسلوب که این باعث می‌گردد ما در منطقه به یک ثبات کلی برسیم و وارد یک سیاست صلح و آرامش شویم ولی اگر فلسطین را کنار بگذاریم صلح خاورمیانه بوجود نمی‌‌اید و ما هم از آن رنج خواهیم برد.

منتهی همانطور که گفتم دولتی که در ایران بوجود می‌‌اید در هر دوره‌ای باید مطابق منافع ملی خود رفتار کند که می‌تواند شکلی متفاوت داشته باشد.

شهروندان ایرانی بسیاری خویشاندان ساکن اسرائیل دارند. معبد بزرگ آیین بهایی نیز که پیروان زیادی در ایران دارد در اسرائیل است. آیا در کنار تسهیلِ سفر ایرانیان به عراق برای زیارت عتبات عالیات و دیدار خویشاوندان ساکن عراق، دستگاه سیاست خارجه دولت ایران باید شرایط مسافرت ایرانیان به اسرئیل از جمله برای زیارت و دیدار خویشاوندان را نیز تسهیل کند؟

این مورد در خصوص سنی‌ها هم به همین گونه است و یا حتی در خصوص بسیاری از ایرانیان که نمی‌توانند به کشور خود سفر کنند حتی در خصوص عراق هم سال‌ها مردم نمی‌توانستند به زیارت بروند مساله‌ای که سیاست خارجی را شکل می‌دهد حکومت و اهداف حکومت‌هاست و من در خصوص اینکه روزی مردم بتوانند آزادانه به اسرائیل سفر کنند امیدوارم اما باید دید چنین امری چه میزان شدنی است.

در خصوص رابطه با اسرائیل من در ایجاد این رابطه مشکلی نمی‌بینم و با آن موافقم. اما ایجاد این رابطه نیاز به شرایطی دارد و ضروری‌ترین این شروط متعهد شدن اسرائیل به معاهده‌های بین‌المللی و قبول کشور فلسطین است زیرا در سایه چنین رفتاری است که می‌توان از صلح صحبت کرد.

در دوران بعد از گذار نقش نقت و گاز و بهره‌بردای از آن و مکانیسم بهینه استفاده از آن چیست  و چگونه باید باشد تا منافع ملی واقعی‌مان را تامین کند؟

دولت‌های نفتی در کشورهای مثل ما هم دموکراسی را به تعویق می‌اندازد و هم مانع تولید می‌گردند، نفت باعث می‌گردد که حاکمان ان کشور یا خودکامه یا دیکتاتور شوند یا متوهم و یا بلندپرواز یا هر سه این‌ها که سرنوشت صدام و قذافی و یا بلند پروازی‌های کشورهای عرب نمونه خوبی هستند.

برای مهار چنین اتفاقاتی نیاز به مجلس شفاف مردمی و جامعه مدنی قوی است تا هم در خانه ملت معلوم شود که چگونه درآمد نفت خرج می‌شود و دوم مجلس و حکومتی که بوجود می‌آید با دید کار‌شناسانه ملی مجلس قوی تضمین کند که چگونه باید درآمد نفت خرج توسعه پایدار و سازندگی گردد.

بنابراین در وهله اول عامل دموکراسی نیازمند است و در گام دوم کار‌شناسان مجرب که بتوانند درآمد نفتی را درست مدیریت کنند.

متاسفانه آنچه باعث گردید تا این منابع به صورت بهینه به کار مردم بیاد وجود حکومت‌های دیکتاتور بوده است به طوری که نبود حکومت دموکرات در کشور ما باعث گردید این ثروت عظیم مصارفی غیر از تامین کنندگی منافع عمومی پیدا کنند به همین خاطر به عقیده من با شکل‌گیری نهاد‌ها و حکومت مردمی و با به کارگیری متخصصان این امور می‌توان این ثروت را در حوزه‌هایی ماند آموزش و پرورش یا ایجاد اشتغال به مصرف بهینه رساند و به توسعه و نفع مردم ایران از ان بهره گرفت.

با این انگاره که «کشورهایی که با هم تجارت می‌کنند، با هم نمی‌جنگند» چه اندازه موافق‌اید؟ ارتقای تجارت خارجی باید چه وزن و جایگاهی در سیاست خارجی ایران داشته باشد؟

بله این جمله‌ای درست است و در قبال این کشور‌ها در دسته‌بندی کلی کشورهای توسعه یافته و توسع نیافته وجود دارد. کشورهای توسعه یافته که با هم رابطه تنگاتنگ تجاری و اقتصادی و دانشی و تکنولوژی دارند هیچ‌گاه مایل نیستند با هم بجنگند اما این کشور‌ها سلاح‌هایی تولید می‌کنند که در جایی دیگر باید فروخته شود تا این کشور‌ها درآمد داشته باشند. دوم کشورهای که در حال توسعه هستند و هنوز عامل سیاست و اقتصاد در وضعیت آن‌ها تعیین کننده است مانند ترکیه. سوم کشورهایی که اساسا نظامی سیاسی هستند مانند عراق و لیبی ایران و کره شمالی و این‌ها کشورهایی هستند که هنوز در مناسبات بین‌الملل بحث جنگ و سیاست برای‌شان در اولویت است.

با توجه به این تقسیم‌بندی ما باید به سمت کشورهای درحال توسعه یا پیشرفته برویم و از سیاست‌های نظامی فاصله بگیریم اما نکته‌ای را نباید فراموش کرد و آن اینکه یکی از عوامل سرمایه‌سازی که کشورهای دموکرات به آن می‌پردازند فروش اسلحه است، درست است که کشورهای دموکرات و لیبرال به واسطه تجارت، رفتاری مدنی‌تر دارند و در حوزه تکنولوژی و تولید تکنولوژی به رقابت با کشورهای دموکرات دیگر می‌پردازند اما برای یکی از عوامل ایجاد ثروت امروز کشورهای دموکرات فروش اسلحه است و برای فروش اسلحه نیاز به فضاهای بحران زاست و هر کجا که خرید و فروش این اسلحه زیاد گردد به یقین بحرانی مانند جنگ هم غیرقابل تصور است. به طور مثال، جنگ عراق و ایران در دورانی که محمدرضا و صدام میل شدید به خرید اسلحه داشتند که منتج به جنگ گردید. به همین خاطر در حکومت ابتدا باید حوزه‌های بحران مشخص گردد و برای خارج شدن از این بحران به تجارت و نزدیک شدن به حوزه‌های رقابتی نزدیک شد تا بتوانیم به توسعه‌ای پایدار برسیم.

این گفتگو به سفارش مرکز ایرانی مطالعات لیبرالیسم تهیه شده است.

One Response to تقی رحمانی: رابطه با اسرائیل در گرو تشکیل دولت فلسطینی است

  1. سعيد Reply

    ۱۳۹۳ اسفند ۱۹ at ۵:۳۲ بعد از ظهر

    صلح اونم با اسراییل خیلى مضحکه

نظر شما - لطفا از گذاشتن نظر به صورت فینگلیش خودداری کنید