Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

ایران و فلسطین: سه رهیافت و یک انتخاب


۱۳۹۲/۵/۱۷ - ۱۸:۳۸

اشتراک گذاری در بالاترین
اشتراک گذاری در خوشمزه
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در فرندفید
اشتراک گذاری در توییتر
ایمیل کردن این مطلب


مجید محمدی

Majid-Mohamadi-Stockholm-1

هیچ دولتی در منطقه‌ی خاورمیانه نمی‌تواند مسأله‌ی فلسطین را نادیده بگیرد چون افکار عمومی کشور‌ها بدان حساس است. افراد و نهادهای مدنی در سراسر دنیا راه‌های خاص خود را برای کمک به مردم این منطقه در داخل و خارج اسراییل و سرزمین‌های اشغالی دارند اما دولت‌ها می‌توانند سه رهیافت متفاوت با این موضوع اتخاذ کنند:

۱. رهیافت انسانی: در این رهیافت ابتدایی‌ترین نیازهای انسانی و آسیب پذیر‌ترین اقشار جامعه‌ی فلسطینی در اولویت قرار می‌گیرند. ابتدایی‌ترین نیاز‌ها خوراک، پوشاک، سرپناه، بهداشت و آموزش هستند و آسیب‌پذیر‌ترین اقشار، کودکان، زنان، بیماران، سالخوردگان و معلولان. بر اساس این رهیافت، ملت‌ها و دولت‌های دنیا اولویت خود در موضوع فلسطین را فرا‌تر از اینکه حق و باطل یا حق‌ها و باطل‌ها در این موضوع چیست و فرا‌تر از عشق‌ها و نفرت‌ها یا تمایلات مذهبی، بر ابتدایی‌ترین نیاز‌ها و آسیب‌پذیر‌ترین اقشار قرار می‌دهند.

۲. رهیافت سیاسی. در این رهیافت مسأله‌ی فلسطین نه یک فاجعه‌ی انسانی بلکه یک معضل سیاسی (زخم کهنه یا غده‌ی سرطانی به تعبیر رهبران جمهوری اسلامی) تلقی و دفاع از آرمان و حقوق فلسطینی‌ها به نوعی ابزار برای جبهه بندی‌های سیاسی در منطقه و کسب قدرت و نفوذ تبدیل می‌شود. اعراب در یک دوره به مدافعان آزادی فلسطین و غیر مدافعان آن تبدیل شدند. کشورهای دیگری نیز به تناوب وارد طرف‌های مختلف این جبهه بندی‌ها یا از آن‌ها خارج شده‌اند. با همین رهیافت سیاسی است که کشورهایی تلاش می‌کنند با استفاده از این تنش سیاسی خود را به عنوان رهبر جهان اسلام یا قدرت بر‌تر منطقه‌ای ارتقا دهند یا نیروهایی را در جهت اهداف جاه طلبانه و بهره گیری از تنش‌ها و خشونت‌های موجود در چارچوب جبهه‌بندی‌های منطقه‌ای خود بسیج کنند. اعلام روز قدس در ایران و راهپیمایی‌های هر ساله اگر موجب هیچ کمکی به فلسطینی‌ها نشده برای حکومت جمهوری اسلامی ابزاری برای نمایش سیاسی بوده است. رژیم‌های صدام و قذافی نیز در دوره‌هایی همین رهیافت را در برابر موضوع فلسطین اتخاذ کردند. کسب قدرت سیاسی بیشتر در منطقه در این رهیافت در اولویت قرار دارد. بر اساس همین رهیافت سیاسی است که برخی گروه‌ها یا دولت‌ها بی‌توجهی کامل به فلسطینی‌ها را ابزاری برای کسب حمایت جناح‌هایی در ایالات متحده یا اسراییل قرار می‌دهند.

۳. رهیافت منفعت‌جویانه. در این رهیافت نه دغدغه‌ها و نیازهای شهروندان فلسطینی در داخل و خارج مناطق فلسطینی و نه جاه‌طلبی‌های سیاسی و امپریالیستی مثل بسط حکومت‌های اسلام‌گرا و برساختن هم‌پیمان بلکه نیاز‌ها و دغدغه‌های مدافعان (یا ظاهرا مدافعان) در اولویت قرار می‌گیرد. منفعت‌جویی می‌تواند هم متوجه به بهره‌گیری از کمک‌های بشردوستانه (که اکنون خود یک صنعت پردرآمد برای برخی افراد و شرکت‌ها و گروه‌هاست) برای منافع مشخص یک کشور یا گروه یا استفاده از فلسطینی‌ها به عنوان سپر بلا باشد. برخی از تحلیل‌گران مدافع جمهوری اسلامی بار‌ها گفته‌اند که می‌خواهند به جای جنگ با ایالات متحده و هم‌پیمانانش در مرزهای ایران، در لبنان و فلسطین این نزاع را انجام دهند. البته مقامات سیاسی به این استدلال‌ها تمسک نمی‌جویند و می‌خواهند از مداخله در این موضوع برای کسب مشروعیت سیاسی و مذهبی استفاده کنند. به این ترتیب فلسطینی‌ها با منابع مالی و امکانات برادران شیعه‌ی خود به نزاع نیابتی با ایالات متحده و اسراییل می‌پردازند تا‌ ام‌القرای ادعایی جهان اسلام از تعرض مصون بماند. دخالت نظامی تا حد ارسال سلاح و نیرو کاملا در چارچوب این رهیافت قرار می‌گیرد.

اقتضائات این رهیافت‌ها

اقتضای رهیافت انسانی اولویت و محوریت نگاه بشردوستانه و نه استراتژیک یا سیاسی یا خلط این‌ها (به ظاهر خیریه یا مذهبی اما با اهداف دیگر) به مسأله‌ی فلسطین است. بر اساس این رهیافت، کمک‌های بشردوستانه بر خلاف پنهان‌کاری در کمک‌های نظامی تبصره‌ای شفاف در بودجه‌ی سالانه‌ی کشور مربوطه پیدا می‌کند و بدون توجه به مواضع رهبران حماس یا جهاد اسلامی یا دولت خودگردان در موضوع سوریه یا مصر یا عراق و مسائل دیگر بین‌المللی و منطقه‌ای تخصیص می‌یابند. به عنوان مثال کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل، صلیب سرخ جهانی، آکسفام یا یو.اس.اید هیچ ارتباطی با مواضع سیاسی گروه‌ها و نهادهای فلسطینی و تغییر دولت‌ها در ایالات متحده یا بریتانیا ندارد.

اقتضای رهیافت سیاسی ایجاد جبهه‌بندی با تبلیغات سیاسی، تشکیل کنفرانس‌های بین‌المللی و حق و باطل‌سازی در منازعات حتی باطل‌سازی در میان فلسطینی‌ها است. جمهوری اسلامی از این حیث بالاخص در دوره‌ی احمدی‌نژاد پیشرفت داشته و به صراحت مدعی رهیافتی سیاسی در موضوع فلسطین بوده است. هدف صریح هم نابودی اسراییل و تاسیس کشور فلسطینی بوده است. خامنه‌ای به صراحت و چندین بار اعلام کرده که از گروه‌های مسلح فلسطینی و هر کس که با اسراییل بجنگد حمایت می‌کند.

بر اساس رهیافت منفعت‌طلبانه، کمک‌‌ها حتی کمک‌های انسانی منوط می‌شود به تبعیت فلسطینی‌ها از سیاست‌های دولت کمک‌کننده. این نحوه‌ی برخورد هم برای کمک‌دهنده تکبرآور و سلطه‌جویانه است و هم برای کمک‌گیرنده، تحقیر‌آمیز و برده‌وارانه. در چنین دیدگاهی است که اصولا باید با هرگونه طرح صلحی مخالفت کرد چون صلح، یکی از مناطق نزاع نیابتی یا یکی از حوزه‌های نفوذ را از کشور کمک‌دهنده می‌ستاند.

یک انتخاب

همه‌ی کشور‌ها در برابر این سه رهیافت با یک انتخاب جدی مواجه هستند. آن‌ها می‌توانند بر اساس ترجیحات و اقتضائات‌شان و نوع نظام سیاسی خود یکی از این رهیافت‌ها را برگزینند. نویسنده معتقد است که به چهار دلیل دولت ایران با هر گرایش و جهت‌گیری بهتر است رهیافت بشردوستانه را اتخاذ کند:

۱) بر اساس این رهیافت دیگر نه تنها فلسطین از اولویت سیاست خارجی جمهوری اسلامی خارج می‌شود بلکه تنش‌زایی نظامی در این منطقه محوریت خود را برای دولت ایران از دست می‌دهد. بر اساس رهیافت انسانی البته فلسطین به یکی از اولویت‌های کمک‌های بشردوستانه تبدیل می‌شود. می‌توان شعار «نه غزه، نه لبنان» را صرفا به معنای نفی مداخله‌ی نظامی و برساختن جبهه‌گیری‌های سیاسی جاه‌طلبانه و خودحق‌بینانه گرفت و راه را برای هر گونه مداخله‌ی بشردوستانه با تعریفی که شد باز گذارد.

۲) همه‌ی گروه‌ها و جریان‌های سیاسی در داخل و خارج کشور می‌توانند بر رهیافت بشردوستانه توافق و این را به یک سنت در برابر ملت‌هایی با شرایط دشوار (از افغانستان تا هاییتی) تبدیل کنند. ایرانیان به اندازه‌ی کافی در سیاست داخلی با هم اختلاف دارند و با برگرفتن رهیافت بشردوستانه در کمک‌های خارجی یکی از موضوعاتی که باعث متورم شدن رگ‌های گردن می‌شود کنار گذاشته می‌شود. بعید است ایرانیان با هر مسلک و مرامی با کمک به کودکان بی‌سرپناه و یتیم، زنان باردار، پیرزنان نیازمند به دارو و معلولان نیازمند به مراقبت مخالفت کنند. تصور کنید با صد‌ها میلیون دلاری که جمهوری اسلامی سالانه به جیب حماس و حزب‌الله می‌ریزد (بدون حساب‌رسی و شفافیت در هر دو طرف) تا چه حد می‌توان به فلسطینی‌های عادی و نیازمند کمک کرد. فقط به عنوان یک سوال می‌توان پرسید در ۳۵ سال حمایت جمهوری اسلامی از فلسطینیان چند فلسطینی برای تحصیل در مدارس و دانشگاه‌های درجه یک دنیا بورسیه‌ی ایران شده‌اند.

۳) رهیافت بشردوستانه مستلزم دشمنی با اسراییل نیست و ایران می‌تواند با اسراییل در منطقه به عنوان یک متحد استراتژیک در برابر محور نسبتا متحد اعراب در سیاست خارجی (عربستان سعودی و دیگر کشورهای سواحل جنوبی خلیج فارس-مصر-اردن-یمن) رابطه‌ی سیاسی و اقتصادی داشته باشد.

۴) این رهیافت بر خلاف دو رهیافت دیگر تامین کننده‌ی منافع و امنیت ملی ایران است چون مشکل دخالت نظامی ایران در موضوع فلسطین (تامین سلاح و منابع برای تامین سلاح و کمک به گروه‌های مسلح) را که یکی از گره‌های جدی در رابطه‌ی ایران و کشورهای غربی است از فهرست مشکلات روابط ایران و غرب حذف می‌کند.

نظر شما - لطفا از گذاشتن نظر به صورت فینگلیش خودداری کنید