Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

پدر اصلاحات مدارس مدرن؛ مصاحبه مجله ریزن با میلتون فریدمن


۱۳۹۳/۵/۱۹ - ۱۳:۲۴

اشتراک گذاری در بالاترین
اشتراک گذاری در خوشمزه
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در فرندفید
اشتراک گذاری در توییتر
ایمیل کردن این مطلب


نیک گیلسپی

پنجاه سال پیش، میلتون فریدمن ایده وام‌های تحصیلی (Voucher) را مطرح کرد. با او به میراثی که بر جای گذاشته است نگاهی می‌اندازیم.

در سال ۱۹۵۵، میلتون فریدمن، برنده آینده نوبل اقتصاد، اصلاحات در آموزش و پرورش مدرن را با مقاله‌ای به نام «نقش دولت در تحصیلات» پایه گذاری کرد. او در این مقاله مخالفت خود را با «روند کنونیِ افزایش دخالت دولت» در تمامی فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی ابراز داشت و این ایده را مطرح کرد که وام‌های تحصیلی عمومی در دوره‌های ابتدایی و متوسطه می‌توانند عصر جدیدی از خلاقیت و تجربیات تحصیلی را بنیان نهند و نه تنها عرصه گزینه‌ها را برای دانش آموزان وسیع‌تر می‌کنند بلکه کلیه برون‌دادهای مثبت را افزایش خواهند داد.

 فریدمن می‌نویسد: دولت، ترجیحا نهادهای محلی دولت، می‌تواند به هر کودک از طریق والدینش مبلغی مشخص بپردازد که باید فقط برای تحصیلات عمومی او بکار رود؛ والدین کودک مختار هستند این مبلغ را در مدرسه‌ای مطابق میل خود خرج کنند که البته این مدرسه باید حداقل استانداردهای تعیین شده توسط نهاد دولتیِ مسوول را دارا باشد. چنین مدرسه‌ای در چندین لایه مدیریت خواهد شد: موسسات خصوصی سودآور، موسسات غیرانتفاعی خصوصی، نهادهای مذهبی و حتی نهادهای دولتی.

فریدمن همچنین پیش بینی کرد که یک سیستم آموزشی بر مبنای وام تحصیلی مخارج ناموثر دولتی را کاهش خواهد داد و همچنین به خانواده‌های آمریکایی کم درآمد که از روی اجبار در بد‌ترین مدارس دولتی تحصیل می‌کنند فرصت برخورداری از تحصیلات بهتر را می‌دهد. وامهای تحصیلی تنوع موسسات آموزشی و رقابت میان آن‌ها را افزایش مفیدی خواهند داد. موسسات و ابتکارات خصوصی روند پیشرفت در این حوزه را نیز مانند بسیاری از حوزه‌های دیگر سرعت خواهد بخشید. دولت نیز به کارکرد مناسب خود خواهد پرداخت؛ بهینه سازی عملکرد دست نامرئی بدون جایگزین کردن آن با دست مرگیار دیوان سالاری.

 پنجاه سال پس از آنکه مقاله فریدمن در نشریه اقتصاد و منافع عمومی به چاپ رسید، طرح‌های پیشنهادی برای اصلاحات آموزشی شکل‌های مختلفی به خود گرفته‌اند: ارزیابی حقوقیِ کارآیی در سطوح ایالتی و فدرال بصورت اجباری، وام تحصیلی بر اساس امکانات موجود، مدارس منشوری، تدریس خانگی، یا طرح وام تحصیلی همگانی یا جدایی کامل مدارس و دولت. با وجود تفاوتهای فراوان این طرح‌ها، نقطه مشترک تمام طرفداران تغییرات بنیادین و سیستمی، تاکید آن‌ها بر انتخاب و رقابت بعنوان ابزار افزایش کارآیی آموزشی و افزایش رضایت دانش آموز و والدین است. ایده‌های میلتون فریدمن در اکثر حوزه‌های فکریِ اقتصادی و اجتماعی پیروز میدان بوده‌اند و این مورد نیز استثنا نیست. آیا و چه زمانی این ایده‌ها به مرحله اجرای وسیع خواهند رسید پرسش دیگری است.

فرید من در ۹۳ سالگی هنوز به شدت متعهد به افزایش وسعت و کیفیت آموزشی است و آنچه که اثر مخرب اتحادیه‌های معلمان و سایر نیروهای بازدارنده می‌خواند را تقبیح می‌کند. در سال ۱۹۹۶، فریدمن و همسرش رز (که سال‌هاست با یکدیگر همکاری می‌کنند)، موسسه میلتون و رز. دی فریدمن را افتتاح کردند. موسسه‌ای غیر انتفاعی که مقر اصلی آن در ایندیاناپولیس است و برای فعالیت به عنوان «پشتیبان والدین و گروههای اجتماعی که به دنبال حق انتخاب والدین در آموزش هستند» طراحی شده است. آدرس وبسایت این موسسه www.friedmanfoundation.org است و بازدید کنندگان می‌توانند اطلاعات بسیاری درباره انتخاب مدرسه کسب کنند که شامل آثار گزینشی فریدمن درباره این موضوع نیز می‌شود.

نیک گیلسپی، سردبیر نشریه ریزن در ماه سپتامبر مکالمه‌ای تلفنی با فریدمن داشت که در زیر آورده شده است.

ریزن: الهام بخش شما برای ایده وامهای تحصیلی چه بود؟

میلتون فریدمن: هیچ. (می‌خندد). منظورم این است که در دنیای واقعی هیچ چیزی وجود نداشت که من را به فکر وام‌های تحصیلی بیاندازد. داشتم مقاله‌ای درباره نقش دولت در آموزش می‌نوشتم، و به این فکر افتادم که دخالت‌های دولت اکثرا نتیجه خوبی نمی‌دهد. البته در آن زمان اینگونه ننوشتم، ولی اگر دولت می‌خواهد به چیزی یارانه بدهد، یا باید به تولیدکننده بدهد یا به مصرف کننده. دادن یارانه به تولید کننده کار اشتباهی است چون سازمان عمودی ایجاد می‌کند که بسیار ناکارآمد است. بهترین راه اعطای یارانه به مصرف کننده است و این کاری است که وام‌های تحصیلی می‌کنند.

ریزن: اگر وام‌های تحصیلی به آن صورتی که در ۱۹۵۵ عنوان کردید اجرا شوند بزرگ‌ترین فایده آنچه خواهد بود؟

میلتون فریدمن: بگذارید شفاف صحبت کنیم. انواع گوناگونی از وامهای تحصیلی ممکن وجود دارد، اما تمام آن‌ها به دوگونه اساسی تقسیم می‌شوند که من آن‌ها را وامهای خیریه‌ای و وامهای آموزشی می‌نامم. متاسفانه اکثر آن چیزی که اکنون داریم وامهای خیریه‌ای هستند. این وام مخصوص خانواده‌های کم درآمد است که بدون شک بد‌ترین قربانیان سیستم آموزشی ناکارآمد ما هستند. وام‌های خیریه‌ای به فقرا کمک می‌کنند اما هیچ اصلاح واقعی در سیستم بوجود نمی‌اورند. آنچه ما نیاز داریم اصلاح واقعی است. من می‌خواهم وامهای تحصیلی فراگیر و در دسترس همگان باشند. برای استفاده از آن‌ها نباید محدودیتی وجود داشته باشد یا محدودیت‌ها بسیار کم باشند. ما به سیستمی نیاز داریم که در آن دولت به هر والدینی می‌گوید: «این تکه کاغذ که به شما می‌دهیم را می‌توانید برای اهداف آموزشی فرزندتان استفاده کنید. این تمام هزینه فرزند شما را در یک مدرسه دولتی پوشش می‌دهد و به میزان x دلار از هزینه مدارس ناحیه‌ای، مدارس خصوصی سودآور، مدارس خصوصی غیر انتفاعی یا سایر ارائه کنندگان خدمات تحصیلی را نیز پوشش خواهد داد. شما می‌توانید اگر می‌خواهید یا توانایی آن را دارید از حساب خود به آن اضافه کنید.» (من سعی می‌کنم مدارس دولتی را مدارس عمومی نخوانم چون فکر می‌کنم اصطلاح گمراه کننده‌ای است.)

درباره فواید وام تحصیلی فراگیر هم می‌توانم بگویم دادن توانایی انتخاب به والدین منجر به ایجاد بازارِ رقابتی آموزش می‌شود که همانگونه که در عرصه‌های دیگر شاهد بود‌ه‌ایم به فوران خلاقیت و پیشرفت منتهی خواهد شد. هیچ چیز به این اندازه در جلوگیری از خطر جامعه‌ای دو قطبی یا جامعه‌ای برمبنای طبقه اجتماعی موثر نخواهد بود. و هیچ چیز تا این حد نیروی کاری متخصص و ماهر را تضمین نخواهد کرد.

ریزن: آیا حس می‌کنید شکاف طبقاتی آمریکا در طول ۵۰ سال اخیر بیشتر شده است؟

میلتون فریدمن: بله. ما از جامعه‌ای روستایی یا نیمه روستایی به سمت جامعه اشرافی حرکت کرده‌ایم. شکی وجود ندارد که در سالهای اخیر طبقه پر درآمد شاهد افزایش بسیار بیشتر درآمد خود نسبت به طبقه کم درآمد بوده است.

ریزن: آیا از اینکه اکنون تعداد بیشتری از فارغ التحصیلان دبیرستان به کالج می‌روند احساس خشنودی می‌کنید؟ در حال حاضر حدود دو سوم دانش آموزان از دبیرستان به کالج می‌روند که نسبت به ۴۵ در سال ۱۹۶۰ و ۵۰ درصد در سال ۱۹۷۰ رقم بسیار بالاتری است. این امر به نظر دسترسی بیشتر مردم به تحصیلات عالیه را نشان می‌دهد.

فریدمن: اما حدود ۳۰ درصد جوانان اصلا دبیرستان را به پایان نمی‌رسانند. علاوه بر این اگر به کالجهایی که این فارغ التحصیلان می‌روند نگاهی بیاندازیم متوجه تفاوت کیفی بسیار زیادی می‌شویم. بسیاری از آن‌ها فقط دبیرستانهایی با ظاهر بهتر هستند.

ریزن: اگر فارغ التحصیلان دبیرستانهای ما از چنین فقر علمی رنج می‌برند، دلیل اینکه آمریکا هنوز کشوری پربار و مولد ثروت است چه می‌تواند باشد؟

فریدمن: یک دلیل آن مهاجرین و خصوصا مهاجرین تحصیل کرده و ماهر هستند. و دلیل دیگر اینکه با وجود بزرگی بیش از حد دولت، ما هنوز به اندازه بسیاری از کشورهای دیگر به مسیر غلط نرفته‌ایم. مهم‌تر اینکه، یک بخش کوچک از شهروندان تحصیل کرده می‌تواند تاثیری بسیار قابل توجه بر کارآیی جامعه بعنوان یک کُل بگذارد. قربانیان سیستم آموزشی معیوب ما آنهایی هستند که تحصیلات ناکارآمدی داشته‌اند.

ریزن: شما خوش بین هستید که ما در راه تغییرات واقعی هستیم. شما و رز به تازگی در مقاله‌ای نوشتید: روند دارد سریع‌تر می‌شود.

فریدمن: در ۱۹۹۵، ایالت اوهایو در کلیولند یک برنامه وام تحصیلی را به اجرا گذاشت، که از سال ۱۹۹۱ که ایالت ویسکانسین در میلواکی چنین برنامه‌ای را به صورت محدود اجرا کرده بود امری بی‌سابقه بود. در ۱۹۹۹، ایالت فلوریدا اصلاحاتی تحصیلی را به اجرا گذاشت که طرح آزمایشی وام تحصیلی سراسری برای دانش آموزانی که در مدارس ناکارآمد ایالت بودند را نیز شامل می‌شد. در دهه گذشته، مینه سوتا، ایلینوی، و چند ایالت دیگر اعتبارات مالیاتی قابل بازگشت را برای تقویت حق انتخاب والدین به اجرا گذاشته‌اند. برنامه بورس تحصیلیِ ارائه شده توسط بخش خصوصی به تازگی سربرآورده است. این لیست کماکان ادامه دارد. تغییرات اکنون با چنان سرعتی در حال رخ دادن هستند که دیگر باید تلاش کنیم از آن عقب نمانیم. سد بزرگ (اتحادیه‌های معلمان) در حال لرزیدن است و به زودی در هم خواهد شکست. سیل حاصل از آن خلاقیتی حیات بخش و تغییر را در تحصیلات ابتدایی و متوسطه به همراه خواهد آورد.

اما واقعیت این است که از ۴۵ میلیون دانش آموز مدارس ابتدایی و دبیرستان، کمتر از یک میلیون نفر در مدارس منشوری هستند و تنها چیزی حدود ۲۰۰۰۰ نفر از این دانش آموزان از نوعی وام تحصیلی بهره می‌برند. اگر به درصد حساب کنیم تعداد دانش آموزان مشغول تحصیل در مدارس خصوصی به کمترین میزان خود در ۲۰ سال اخیر رسیده است. پس دلیل این خوش بینی شما به اینکه وامهای تحصیلی و اصلاحات به زودی وضعیت کنونی را متحول خواهند کرد چیست؟

فریدمن: من به چند دلیل خوش‌بین باقی می‌مانم. اول اینکه در حال حاضر والدین از مدارس ناراضی هستند. دوم، تمایل عمومی به افزایش حق انتخاب والدین زیاد است. سوم، بیش از ۲۰ ایالت در حال حاضر مشغول بررسی نوعی از برنامه وام تحصیلی هستند. بخش دیگری از خوش بینی من به خاطر این است که باور دارم وامهای تحصیلی راه حلی بسیار واضح و مسلّم هستند- و ایمان به اینکه بنیان قدرت انجمن تحصیلات ملی و فدراسیون معلمان آمریکا در حال لرزیدن است.

 قدرت اتحادیه‌های معلمان بر دو پایه استوار است. اول اینکه توانستند روشنفکران را قانع کنند که مخالفت با وام تحصیلی یکی از اصول مهم حزب دموکرات است. با استفاده از پول و تعداد زیاد اعضا، اتحادیه‌ها کنترل تریبون حزب دموکرات را به دست گرفته‌اند؛ بخش بزرگی از انتخاب کنندگان کاندیدای ریاست جمهوری حزب دموکرات از اعضای اتحادیه‌های معلمان هستند.

حزب دموکرات باید از مدافعین طبیعی وام تحصیلی باشد. به قول تد کندی، دموکرات‌ها قرار است «ندای خاموش شدگان (طبقه محروم)» باشند. خاموش شدگان بیشترین سود را وام تحصیلی همگانی خواهند برد. اگر از خود طبقات کم درآمد بپرسید همه آن‌ها با وام تحصیلی موافقند. پس من فکر می‌کنم دیر یا زود این حمایت از موضع ضد وام تحصیلی فرو خواهد ریخت.

دلیل دیگر سقوط اتحادیه‌های معلمان، خود معلمان هستند. اتحادیه‌ها برخلاف واقع معلمان را قانع کرده‌اند که وام تحصیلی به آنان آسیب خواهد رساند. در حالیکه معلمان جزو گروهی هستند که بیشترین بهره را از این وامهای تحصیلی خواهند برد. می‌دانیم که در مدارس دولتی چیزی کمتر از نیمی از بودجه به کلاسهای درس می‌رسد و نیم دیگر به مدیران و دیوان سالاران و غیره. در مدارس خصوصی، بخش بسیار بزرگتری به کلاس درس خواهد رسید. به‌علاوه همه آگاهیم که شرایط کار در مدارس خصوصی بسیار مناسب‌تر از مدارس دولتی است. اما با وجود میانگین درآمد پایین‌تر، معلمان بیشتر به مدارس دولتی تمایل نشان می‌دهند.

ریزن: آیا می‌توانید هدف بنیاد میلتون و رز. دی فریدمن را توضیح دهید؟

فریدمن: بالابردن آگاهی و درک عمومی از نیاز به انتخاب والدین بعنوان راه اصلاح سیستم آموزشی. ما یک بنیاد تحقیقاتی نیستیم؛ ما بعنوان یک موسسه شفاف سازی اطلاعات فعالیت می‌کنیم. و تابه‌حال خیلی خوب پیش رفته‌ایم: حمایت مالی گروه در حال افزایشی از مردم را به دست آورده‌ایم و در حال دستیابی به مخاطبان گسترده‌تری از طریق مطبوعات هستیم. مهم‌تر از همه، رئیس موسسه، گوردون سنت آنجلو در تمام ایالاتی که به سمت افزایش انتخاب والدین در حال حرکت هستند نقشی بسیار فعال داشته است.

ریزن: در مصاحبه که ده سال پیش با ما داشتید، گفتید که نقش خود را در منحل کردن سیستم نظام وظیفه اجباری یکی از غرورآمیز‌ترین موفقیت‌های خود می‌دانید (شما عضو کمیسیون منتخب رئیس جمهور بودید که ارتش داوطلبانه را پیشنهاد داد). اگر در اصلاح سیستم آموزش و برقرار شدن طرح همگانی وام تحصیلی موفق شوید، این پیروزی برای شما چه جایگاهی خواهد داشت؟

فریدمن: مهم‌ترین دست آورد زندگی‌ام خواهد بود.


ترجمه: سیاوش صفوی

One Response to پدر اصلاحات مدارس مدرن؛ مصاحبه مجله ریزن با میلتون فریدمن

  1. pooya Reply

    ۱۳۹۱ تیر ۱۰ at ۱:۳۲ بعد از ظهر

    خیلی مصاحبه خوبی بود

نظر شما - لطفا از گذاشتن نظر به صورت فینگلیش خودداری کنید