Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

پول هنگفتِ پشت پردە سانسور اینترنت در ایران


۱۳۹۳/۱۲/۱۱ - ۱۹:۴۶

اشتراک گذاری در بالاترین
اشتراک گذاری در خوشمزه
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در فرندفید
اشتراک گذاری در توییتر
ایمیل کردن این مطلب


نویسندە: پاتریک هوول اونیل (۱)

Patrick Howell O'Neill

ترجمه از دیلی‌داتمنصور پیروتی

رفع فیلترینگ در ایران، منبع درآمد هنگفتی است.

در حالی کە دولت ایران میلیونها دلار صرف ساخت و حفظ یکی از بستەترین رژیمهای سانسور در جهان میکند، شهروندانش میلیونها دلار از حسابهای شخصی خودشان را صرف نرم‌افزارهای رفع فیلترینگ میکنند تا بە اینترنت آزادتری دسترسی داشتە باشند.

رفع فیلترینگ مستلزم صرف پول هنگفتی است. در حقیقت، بسیاری از مقامات دولتی و دستاندرکاران اجرای سانسور در ایران، خود عاملان عرضە و فروش نرم افزارهای غلبە بر سانسور هستند تا پول گزافی بە جیب بزنند، نوعی حس امنیت کاذب بە شهروندان بدهند، و از این طریق شغل نظارتی خود را آسانتر کنند.

تقریبا بیشتر کسانی کە در ایران اقامت داشتەاند، بە شما خواهند گفت کە دُور زدن سیستم سانسور ایران، کە از سوی منتقدان بە فیلتِرنِتملقب شدە است، چندان سخت نیست.

سیستمی کە در آن، بزرگ‌ترین وبسایتهای جهان از جملە فیسبوک -کە تقریبا ٢٠ میلیون ایرانی از آن استفادە میکنندو توییتر مسدود (فیلتر) شدەاند. این در حالی است کە با پرداخت چند دلار برای یک شبکە خصوصی مجازی (وی‌پی‌ان)، امکان دسترسی آزادانەتر بە اینترنت، همانند سایر نقاط جهان فراهم میشود.

فناوری رفع فیلتر -فیلترشکندر ایران غیرقانونی است، اما بسیاری از وی‌پی‌انها بە طور علنی بە فروش میرسند، کە بە ایرانیان این فرصت را میدهد تا پیرامون اثرات سانسور بە گزافەگویی بپردازند و آن را ظاهرا‌ ناکارآمد توصیف کنند. بنا بە استناد بە آمارهای رسمی دولت و هم‌چنین با یک جستوی سادە در گوگل برای خرید وی‌پی‌ان در ایران، تقریبا از بین هر ١٠ نفر ایرانی، ٧ نفر از آنها از وی‌پی‌ان استفادە میکنند.

پلیس سایبریِ ایران یا “پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات” (فتا)، جنگ وسیعی علیە وی‌پی‌انها برپا کردە است، اما با این وجود هم پیدا کردن، خریدن و بە کار بردن این دسته از نرم‌افزارها خیلی آسان استبە این معنا کە شما میتوانید از سامانەهای قانونی پرداخت الکترونیکی دولت ایران (مانند پرداخت‌نت، شارژ ایران، جهان‌پرداخت و بازپرداخت) برای خرید نرم‌افزارهایی استفادە کنید کە سانسور را دور میزنند.

هنگام استفادە از این سامانەها، مشتریان از حساب بانکی و هویت واقعی خودشان استفادە میکنند، بە این امید کە اطلاعات شخصیشان محرمانە بماند و با پیگردهای دولتی مواجە نشوند.

سوال واضحی کە این‌جا مطرح میشود این است کە: چرا سامانەهای قانونی و دولتی افزارهایی را عرضە میکنند کە قانون را نقض میکنند؟

رسانەهای مستقل ایران گزارش دادەاند کە عاملان دولتی و اعضای سپاە پاسداران انقلاب اسلامی ایران از شماری از عرضەکنندگان اصلی وی‌پی‌ان حمایت میکنند؛ ادعایی کە بە استنادهای گزارش سال ٢٠١۴ سازمان غیرانتفاعی رسانە کوچک” (Small Media) متکی است. گزارشها این تئوری را مطرح میکنند کە این یک آرایش دو سویە سودآور است؛ پر کردن جیب مقامات دولتی، و هم‌زمان آزاد گذاشتنِ فروشندگان وی‌پی‌ان، تا بدون نگرانی از دخالت نهادهای دولتی بە کارشان ادامە دهند.

هادی نیلی، روزنامەنگار بی‌بی‌سی، معتقد است کە «نە تنها مقامات دولت ایران مبادرت بە فروش اشتراکهای وی‌پی‌ان میکنند، بلکە دولت ایران از وی‌پی‌انها بە منظور حراست از ارتباطات خودش هم استفادە میکند»نیلی بە دِیلی‌دات” (Dailydot) می‌گوید: «اثبات ارتباط مستقیم دولت با عرضەکنندگان وی‌پی‌ان کار دشواری است، اما این حقیقت کە وی‌پی‌انها علنا به فروش میرسند، و به جز در مناسبتهای خاص مانند انتخابات، در مقیاس وسیعی بە کار گرفتە میشوند، بە این معنا است کە بە احتمال زیاد این یک ارتباط دولتی است

 “نریمان غریب”، پژوهش‌گر حوزه‌ی اینترنت و فعال مدنی، هم دولت ایران را مالک بیش از ٧٠ درصد وی‌پی‌انهای داخل کشور می‌داند. او معتقد است کە «عرضەکنندگان وی‌پی‌ان تقریبا همگی با دولت و سپاە پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط دارند چرا کە در غیر این صورت آن‌ها تا به حال باید پشت میلەهای زندان میبودند، در حالی کە نیستند».

در نوامبر ٢٠١۴، “غریب” در بین ٨۴ هزار کاربر ایرانی کە روزانە سیستم سانسور ایران را دور میزنند، یک مطالعەی آماری انجام داد. نتایج این مطالعە محبوبترین ابزارها را در کشور معرفی میکند و جزییات بیشتری در مورد این‌کە دور زدن سانسور در کشور چگونە عملی است (و در چە حالتی غیرعملی است) در اختیار ما میگذارد

محبوبترین ابزار دور زدن سانسور در ایران هاتسپات شیلد” (Hotspot Shield) است با ١۵/١ درصد از مجموع کاربران؛ پس از آن سایفون ٣” (psiphon3) و اِفسِکیور فریدِم وی‌پی‌ان” (F-Secure Freedom VPN) در رتبەهای دوم و سوم قرار دارند؛ سە ابزاری کە بە آسانی قابل استفادەاند و ادعا میکنند کە قادرند سانسور را دور بزنند و در سدهای ایجادشدە، نفوذ کنند.

تور” (Tor)، بە احتمال زیاد یکی از موفقترین و موثرترین ابزارهای رفع فیلتر در جهان غرب است کە توسط ٧/۵ درصد از ایرانیان مصاحبە‌شدە، به کار گرفته شدە است. از نقطەنظر فنی، شکی نیست کە تور یکی از موثرترین ابزارها برای حفاظت از حریم خصوصی و دور زدن سانسور است.

پس چرا گروەهای عظیمی از ایرانیان بە یک ابزار رایگان، متن باز، و با شبکەای که بە میزان قابل توجەی قدرتمند و غیر قابل شناسایی است، روی نیاوردەاند؟

“غریب”، کە اکنون در کشور انگلستان مشغول بە کار است، از این‌کە تور رتبەهای یک تا سە را بە خود اختصاص ندادە، متعجب نیست. او می‌گوید: «وقتی کە شما با یک حکومتِ به طور فزایندە فریب‌کار مانند ایران سر و کار دارید، استفادەی موثر از تور بە مراتب سختتر از سایر ابزارهای وی‌پی‌انِ حاضر در میدان رقابت است

برای یک کاربر معمولی مانند جُو (یا در این مورد، علی)، سهولت استفادە از ابزار بسیار مهم است.

غریب اضافه می‌کند: «دانش کافی در مورد چگونگی استفادەی موثر از تور و اتصالاتش وجود ندارد؛ حجم نرم‌افزار تور برای کاربران اینترنت در داخل ایران، نسبتاً بزرگ است و آن‌ها نمیدانند کە چگونە ویدئوها را بر روی مرورگر تور نمایش دهند. این جداً یکی از بزرگ‌ترین چالشهای روبروی کاربران است

ایرانیان هم‌چنین از سرعت کند تور شکایت میکنند در حالی کە وی‌پی‌انها سریع هستند، بە آسانی قابل استفادەاند و کمتر خطا میکنند.

اگر مانند بسیاری از کاربران اینترنت قصد دارید از سرویسهایی مانند “پی‌پَل” (Paypal) استفادە کنید، تور بە شکل غیرقابل قبولی طاقت‌فرسا میشود.

یکی از مزیتهای مخفیانەی تور این است کە هیچ وبسایتی، هرگز قادر بە تشخیص موقعیت شما نخواهد بود و این‌گونە بە نظر میرسد کە موقعیت شما بە طور سیستماتیک در سرتاسر جهان در حال تغییر است. برای وبسایتهای مالی مانند پِی‌پَل، کە موقعیت مشتریان را برای جلوگیری از تقلب و کلاەبرداری بە طور دقیق ردیابی میکند، تور کل سیستم را مسدود میکند.

بە گفتەی غریب «اکثر وی‌پی‌انهای مذکور قابل استفادە هستند، اما بە نظر من فقط تور و اِفسِکیور فریدم وی‌پی‌ان از حریم خصوصی کاربران حراست میکنند». این یک راز سر بە مُهر در ایران نیست، اما حقیقت این است کە مردم اهمیت چندانی بە این مسائل نمیدهند.

هادی نیلی در این ارتباط می‌گوید: «مسالەای کە برای اکثر آن‌ها در درجەی اول اهمیت قرار دارد، پیداکردن راهی در میان پردەهاست کە آن‌ها را بە مقصد مورد نظرشان برساند. آن‌ها میخواهند بە موسیقی گوش دهند؛ ویدئو تماشا کنند؛ هر دوی آنها را دانلود کنند؛ سیستمهای آندروید یا اپلشان را به روزرسانی کنند؛ فیسبوکشان را برای تماشای ویدئوهایی از دخترخانمهای ناز بررسی کنند؛ اخبار را در وبسایتهای خبری مانند بی‌بی‌سی فارسی دنبال کنند؛ دیوار فیسبوکشان را بالا پایین کنند؛ و شاید مطلبی را بپسندند یا نظر طعنەآمیزی زیر پستها بنویسند و در فعالترین حالت، برخی از پستها را دوبارە بە اشتراک بگذارند. بنابراین حتی اگر آنها نیاز بە سیستمی با ضریب امنیتی بالاتری داشتە باشند، ممکن است حریم خصوصی خودشان را در ازای قیمت مناسبتر و سهولت استفادە از نرم افزاری مشابە معامله کنند.»

برای بسیاری از ایرانیان، همانند بسیاری از مردم جهان، اگر آنها بتوانند بە حساب کاربری خود در فیسبوک وارد شوند، دیگر بیش از این چە چیزی از اینترنت میخواهند؟

میدان مبارزە تور با دولت ایران از سال ٢٠١١ بە این طرف بە سرعت در حال وسیعتر شدن است.

بعد از انتخابات بە شدت بحثبرانگیز سال ٢٠٠٩، فعالان مدنی از شبکەهای اجتماعی برای سازماندهی و جلب توجە افکار عمومی در سرتاسر جهان استفادە کردند؛ امری کە اهمیت اینترنت را بە عنوان یک ابزار انگیزشیِ جنبشهای اجتماعیبە دولت اثبات کرد. درنتیجە، حکومت ایران سیستمهای بسیار ابتدایی سانسور و نظارتیِ خود را بە یک موجودکاملا جدید تبدیل کرد.

در سال ٢٠١١، دولت ایران یک سیستم نظارتی فوقالعادە پیچیدە و چندلایه را مستقر کرد. این مطلب را اَندرو لِومان” (Andrew Lewman)، مدیر اجرایی “تور” بە “دِیلی‌دات” گفت. همه‌ی اطلاعات بە طور ناگهانی زیر تیغ سیستمهای نظارتی رفت.

آقای لومان می‌گوید: «ایران، ١٨ میلیون نفر کاربر داشت کە بە طور هم‌زمان از اینترنت استفادە میکردند. از یک دیدگاە صرفا مهندسی، این رقم، رقم چشم‌گیری است. شایعات بسیاری در مورد این‌کە چە کسی بە آن‌ها کمک کرد، وجود دارد. این دقیقا مانند پیشرفت از گاری و درشکەبە فناوری ساخت هواپیمای جتدر طول یک سال است

بخش اصلی کار حتی از این هم سریعتر اتفاق افتاد. در ژانویەی ٢٠١١ لِومان نوشت کە «در طول ۴٨ ساعت، “دیوارِ آتشینِ قدرتمند فارسی”(۲) به روزرسانی شدە و شروع بە مسدود کردن تور و دیگر ابزارهای رفع فیلتر کردە، بە طوری کە قبلا در کشور بیسابقە بودە است».

تا پایان ماە، تقریباً هیچکس در ایران قادر بە استفادە از تور نبود.

یکی از ویژگیهای تحسینبرانگیز نسل جدید اینترنت ایران این بود کە میتوانست تور را در اتصال کابلی تشخیص دهدبە هر حال، توسعەدهندگان تور خود را برای چنین پیش‌آمدهایی آمادە کردە بودند. آن‌ها هشت ماە بر روی توسعەی حاملِ قابلِ اتصالکار کردند؛ ابزاری کە بە تور این قابلیت را میبخشد تا تغییر قیافە بدهد و برای استفادەهای کمخطر مانند اسکایپ و جستجو در گوگل بە کار میرود.

لِومان میگوید: «این یک آزمایش تمام‌عیار بود. ما بە کاربران گفتیم کە نرم‌افزار در مرحلە آزمون و خطا است. ما گفتیم “آیا شما آمادەاید کە برای چنین کاری زندانی بشوید؟” و آنها جواب دادند “بلە. ما در حال حاضر آمادەایم کە به خاطر چیزهای زیادی بە زندان برویم، فقط نرم‌افزار را بە ما بدهید”آن‌ها کد ما را مستقیماً آزمایش کردند و از آن نتیجە گرفتند

از آن پس، دولت ایران بە شیوەای سیستماتیک این نرمافزار ناشناس ماندن را مورد حملە قرار دادە؛ نقاط ضعف آن را شناسایی کردە و در صورت امکان آن را از شبکە خارج کردە است. سال گذشتە آن‌ها موفق شدند کە شبکەی ٧۵ درصد از کاربران ایرانیِ تور را قطع کنند.

توسعەدهندگان پروژە تور یک بار دیگر جنگیدند. در طی چند هفتە، شمار بی‌سابقەای از ایرانیان از تور بە عنوان ابزاری کە به روزرسانی شدە بود و با سانسور مبارزە میکرد، استفادە میکردند.

این روزها، شمار کاربران تور یک بار دیگر بە رقمی حول و حوش ٢٠ هزار نفر به صورت هم‌زمان رسیدە است؛ کە این سقوط فاحشی از شمار کاربران در سپتامبر سال ٢٠١۴ است کە چیزی نزدیک بە ۵٠ هزار نفر بود. مثل همیشە، تور در حال به‌روزرسانی و ارتقاء کیفیت برای مقابلە با خطرهای نوظهور است.

لومان می‌گوید: «ما بە آرامی بە مبارزەی جنگ‌افزاریِ خودمان ادامە میدهیمگویا برای هر عملی کە ما انجام میدهیم، عکسالعملی وجود دارد. ما نمیتوانیم بە صورت شتاب‌زدە بە یک مسابقەی جنگ‌افزاری برویم، این برای کاربران ما خوب نیستیک کاربر معمولی نمیتواند نسخەهای روزانەی نرم‌افزار را دنبال کند؛ حتی بە نظر میرسد کە انتشار و استفادە از نسخەهای ماهیانەی آن هم بیش از حد دردسرساز باشد

این نکتە برای کاربران ایرانی بیشتر صدق میکند کە در حال حاضر بە سختی و با پهنای باند فشردە از تور استفادە میکنند. این وضعیت نە تنها کاربران ایرانی را آسیبپذیر میکند، بلکە بە آنها نوعی حس امنیت کاذب میدهد کە میتواند فریبندە و بسیار خطرناک باشد.

آیندەی اینترنت در ایران تیرە و مبهم است. در حالی کە رییس جمهوری اسلامی علیە سانسور اینترنت سخنرانی میکند، آیت‌اللە خامنەای -کە در واقع قدرت اصلی است و حرف اول مملکت را میزنداینترنت پرسرعت را غیراسلامیمیداند.

اما حتی با یک وی‌پی‌ان مطمئن یا استفادە از تور، امنیت فضای سایبر برای تودەهای عظیمی از ایرانیان یک رویا است. نسخەهای جعلی -کِرَک شدەویندوز و نرم‌افزارهای فیلترشکن برای پرهیز از پرداخت هزینەهای تصاعدی آن‌ها بە وفور در ایران یافت میشوند کە کاربران را از زوایای گوناگون طعمەهای خوبی برای حملەهای اینترنتی میکند. نرم‌افزار رایگان و امنی مانند لینوکس، علی‌رغم ضریب امنیتی بالای دیوارەی آتشین آن، در ایران کمتر استفادە میشود.

به همین دلیل است که نریمان غریب به کاربران ایرانی این‌گونه هشدار می‌دهد: «در ایران، امنیت کاملبە معنای واقعی کلمە وجود ندارد. بنابراین، فعالان مدنی در ایران چندان اهمیتی بە فعالیت آژانسهای اطلاعاتی خارجی مانند “سازمان امنیت ملی امریکا” (NSA) نمیدهند، چرا کە آن‌ها بیشتر نگران پیگردهای دولت خودشان هستند

۱ Patrick Howell O’Neill

۲ Great Persian FireWall

One Response to پول هنگفتِ پشت پردە سانسور اینترنت در ایران

  1. امید Reply

    ۱۳۹۳ اسفند ۱۲ at ۵:۴۷ بعد از ظهر

    ممنون از اطلاع رسانی در این مورد ضروری

Leave a Reply to امید Cancel reply