https://www.statcounter.com/counter/counter.js website statistics

Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

عملیات “آذرخش”؛ عملیاتی که در حافظه تاریخ ثبت شد


۱۳۹۴/۴/۱۹ - ۲۰:۳۳

اشتراک گذاری در بالاترین
اشتراک گذاری در خوشمزه
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در فرندفید
اشتراک گذاری در توییتر
ایمیل کردن این مطلب


اشکان صفایی (روزنامه‌نگار – اورشلیم)

ASHKAN

سی و نه سال پس از گروگان‌گیریِ بیش از یکصد مسافر پرواز ایرفرانس توسط هواپیماربایان فلسطینی و آلمانی، و عملیات موفقیت‌آمیزِ ارتشِ اسراییل که به یک هفته بحران خاتمه داد، اسنادِ جدیدی در این زمینه در اسراییل منتشر شده است.

یکی از این اسناد، نامه‌ای از فرماندهی ارتش شاهنشاهی ایران است که در آن از عملیاتِ به خوبی برنامه‌ریزی‌ شدهو سریع و بی‌پروا به اجرا درآمدهکماندوهای اسراییلی تجلیل شده است.

در این نامه که خطاب به رئوبن مهرآو، از مقاماتِ وقتِ موساد نوشته شده، همچنین شهادت و فقدانیوناتان نتانیاهو، فرمانده عملیات که در جریان آزادسازی گروگان‌ها کشته شد، تسلیت گفته شده است.

این نامه نشان‌دهنده تغییراتِ بزرگی در سیاستِ منطقه است و نشان می‌دهد که چگونه سران ارتش ایران که زمانی مرگِ یوناتان نتانیاهو را شهادتمی‌خواندند، امروزه در پیِ محوِ اسراییل از روی زمین هستند.

Impetous-Operation-Letter

بر اساسِ بخش دیگری از این اسناد، ایتسخاک رابین، نخست‌وزیرِ وقتِ اسراییل در آغاز با عملیات نظامی برای نجاتِ گروگان‌ها چندان موافق نبوده و در پاسخ به شیمعون پرس، وزیرِ دفاع گفته بود «ارائه یک طرحِ جسورانه موضوعی است متفاوت با تأییدِ چنین طرحی که مسوولیتی بالا برای نخست‌وزیر خواهد داشت». رابین نهایتاً در روزِ سومِ ژوئیه در نشستِ کابینه امنیتی از این طرح حمایت می‌کند. عصرِ همان روز، زمانی که هواپیماهای اسراییلی در حال پرواز به سمتِ اوگاندا بودند، شیمعون پرس می‌نویسد: «هواپیماها در راهِ خود هستند و سرنوشتِ اسراییل نیز به آنها بسته است

هواپیماها ساعاتی بعد در فرودگاه آنتبه فرود آمدند و عملیات آذرخشکلید خورد.

عملیات آذرخش در چهارم ژوئیه ۱۹۷۶ میلادی، سیزدهم تیرماهِ ۱۳۵۵ خورشیدی، توسط نیروهای ویژه اسراییلی به فرماندهی یوناتان نتانیاهو (برادرِ بزرگتر بنیامین نتانیاهو) انجام شد و در زمانی حدود ۹۰ دقیقه، اکثر قریب به اتفاق گروگان‌های یهودی و خدمه پرواز ایرفرانس که ربوده و به فرودگاه آنتبه در اوگاندا برده شده بودند، نجات یافتند. در جریان عملیات، هر هفت تروریست به علاوه بیست سرباز اوگاندایی کشته شدند و از طرف مقابل نیز، یوناتان نتانیاهو جوان جان باخت. همچنین سه تن از مسافران به قتل رسیدند و مسافر چهارمی نیز به نام دورا بلوخ که شهروند یهودیِ بریتانیایی بود و پیش از عملیات به دلیلی دیگر به بیمارستان برده شده بود، توسط نیروهای اوگاندایی از بیمارستان بیرون کشیده شد و به قتل رسید.

پرواز ۱۳۹ ایرفرانس در روز ۲۷ ژوئن از مبداء تل‌آویو به فرانسه از زمین برخاست. در توقفی که در آتن داشت، گروه نخستِ تروریست‌ها که از اعضای جبهه خلق برای آزادی فلسطینو گروه چپِ رادیکالِ آلمانی بادرماینهوف” (سلول‌های انقلابی) بودند سوار بر هواپیما شدند. تمهیدات امنیتی به حدی در این فرودگاه ضعیف بود که یکی از تروریست‌ها در حالی که یک مسلسل زیر کُتِ خود داشت وارد هواپیما شد. هواپیماربایان سپس خلبان را وادار کردند که به سمت لیبی تغییر مسیر دهد و پس از سوخت‌گیری در آنجا، به اوگاندا رفتند که در آنجا با استقبال “عَیدی امین”، دیکتاتور نظامی این کشور و کمک تسلیحاتی او روبرو شدند. در این میان، باقی گروه نیز به آنها پیوستند.

اعضای آلمانیِ بادر-ماینهوف به تروریست‌های فلسطینی کمک کردند که مسافران یهودی (چه اسراییلی و چه غیراسراییلی) را از غیر یهودیان جدا کنند. در روز اول ژوئیه به مسافران غیریهودی اجازه داده شد که به اروپا پرواز کنند. در این میان یکی از مسافران که یک راهبه بود، از این دستور سر باز زد ولی تروریست‌ها او را به زور سوار بر هواپیمایی به مقصد پاریس کردند. کاپیتان و خدمه پرواز نیز گفتند که حاضر نیستند مسافران خود را تنها بگذارند و در آنتبه ماندند. خلبان پرواز، بعدها به دلیل این عمل شجاعانه، توسط ایرفرانس توبیخشد.

بدین ترتیب از ۲۵۰ سرنشین هواپیما، ۱۰۴ تن به عنوان گروگان نگه داشته شدند. در میانِ یهودیانی که توسطِ اعضایِ بادر-ماینهوف جدا شدند، از بازماندگان هولوکاست و اردوگاه‌های مرگِ آلمانِ نازی نیز حضور داشتند.

تروریست‌ها خواهان آزادی گروهی ۵۳ نفره از اعضای خود از زندان‌های اسراییل و چهار کشور دیگر بودند و پس از اولتیماتوم اولیه و تمدید آن، در روز چهارم ژوئیه، تنها تا ساعت ۱۱ صبح به طرف مقابل زمان دادند که یا به درخواست آنها عمل کند، و یا شاهد انفجار هواپیما و همه مسافران باقی‌مانده آن باشد.

مرسدس بنز سیاه‌رنگی که شبیه اتومبیل عیدی امین بود.

مرسدس بنز سیاه‌رنگی که شبیه اتومبیل عیدی امین بود.

در این زمان، هواپیماهای هرکولس ارتش اسراییل، در ارتفاعی پایین، حدود ۴۰۰۰ کیلومتر را پرواز کردند تا به فرودگاه آنتبه رسیدند. درون این هواپیماها، علاوه بر ۲۰۰ کماندو اسراییلی، چند خودرو نیز قرار داده شده بود. یکی از این خودروها، یک دستگاه مرسدس بنز لیموزین سیاه‌رنگ بود. این خودرو که متعلق به یک تاجر اسراییلی بود، به رنگ سیاه رنگ‌آمیزی شده بود تا مشابه خودروی “عَیدی امین” گردد. باقی خودروها نیز لندرورهایی بودند که قرار بود نقشِ محافظان دیکتاتور اوگاندا را ایفا کنند. بدین ترتیب، سربازان اوگاندایی فریب‌ خوردند و فکر می‌کردند “امین” که در سفری در جزایر موریس بود به فرودگاه آمده است. همین زمانِ کوتاهِ ناشی از فریب خوردنِ سربازان، موقعیتِ مناسبی در اختیارِ کماندوهای اسراییلی قرار داد تا بتوانند سربازان و تروریست‌ها را غافل‌گیر کنند.

یوناتان نتانیاهو، فرمانده جان‌باخته عملیات آذرخش

یوناتان نتانیاهو، فرمانده جان‌باخته عملیات آذرخش

کلِ عملیات از لحظه فرود هواپیماهای اسراییلی در آنتبه تا زمان پرواز مجدد آنها به همراه گروگان‌های آزادشده، حدود یک ساعت و نیم به درازا کشید. پیش از عملیات، همه مراحل آن، دقیقه به دقیقه شبیه‌سازی شده بود که این امر به لطفِ آشنایی اسراییل با فرودگاه آنتبه ممکن بود. بخشی از این فرودگاه در دهه شصت، زمانی که دو کشور روابط نظامی و تجاری گسترده‌ای داشتند، توسط شرکتی اسراییلی ساخته شده بود. البته گروگان‌های آزادشده نیز با دادن اطلاعاتی از چهره گروگان‌گیران، موقعیت حدودی هواپیما و تسلیحات تروریست‌ها به موساد، کمک بزرگی به موفقیت این عملیات کردند.

در پایان عملیاتِ آذرخش، علاوه بر تلفات انسانی (شاملِ تمامِ هفت تروریست، حدود ۲۰ سرباز اوگاندایی، فرمانده اسراییلی یوناتان نتانیاهو و چهار مسافر پرواز)، دست‌کم یازده فروند جنگنده میگ روسی متعلق به نیروی هوایی اوگاندا نیز از میان رفت؛ که بر اساس برآوردها، حدود یک‌چهارمِ کل جنگنده‌های آن زمان ارتش آن کشور بود.

نکاتی جانبی درباره عملیات آذرخش

در پی این عملیات، عیدی امین که معتقد بود کنیا در انجام عملیات به اسراییل یاری رسانده (هواپیماهای اسراییلی پس از پایان عملیات، در کنیا فرود آمدند و برخی مجروحان در بیمارستان‌های آن کشور درمان شدند) دست به انتقام‌گیری گسترده زد و صدها کنیاییِ ساکنِ اوگاندا را به قتل رساند. وی خود دو سال بعد از قدرت برکنار و به عربستان سعودی تبعید شد؛ جایی که تا پایان عمرش در سال ۲۰۰۳، در آن زندگی کرد.

در زمان انجام عملیات، شادروان ایتسخاک رابین نخست‌وزیر و شیمعون پرس وزیر دفاع اسراییل بودندایتسخاک رابین همان زمان درباره‌ی عملیاتِ آذرخش گفته بود: «بی‌شک این عملیات در سال‌نامه‌های نظامی (تقویم تاریخ)، و در اسطوره و سنتِ ملیِ (اسراییل) ثبت خواهد شد». پیش بینی‌ که درست از آب درآمد.

این عملیات الهام‌بخشِ چندین اثرِ هنری بوده است؛ از جمله دو فیلم آمریکاییِ حمله به آنتبهبا بازیِ پیتر فینچ (که تنها پنج روز پس از اکران فیلم درگذشت) و پیروزی در آنتبهبا بازی آنتونی هاپکینز و الیزابت تیلور.

گروگان‌ها پس از آزادی و بازگشت به کشورشان

گروگان‌ها پس از آزادی و بازگشت به کشورشان

نظر شما - لطفا از گذاشتن نظر به صورت فینگلیش خودداری کنید