Widgetized Section

Go to Admin » Appearance » Widgets » and move Gabfire Widget: Social into that MastheadOverlay zone

در دفاع از لغو شهروندی تروریست‌ها


۱۳۹۴/۹/۱۲ - ۶:۲۹

اشتراک گذاری در بالاترین
اشتراک گذاری در خوشمزه
اشتراک گذاری در فیس بوک
اشتراک گذاری در فرندفید
اشتراک گذاری در توییتر
ایمیل کردن این مطلب


علی اشتری – سلمان سیما*

salman-sima-Ali-Ashtari

در چند روزگذشته برای اولین بار، کانادا شهروندی پنج تروریست را بر اساس قانون جدید سی‌-۲۴ از آن‌ها پس گرفت. (۱) در این نوشته ما صرفاً به قسمتی‌ از این قانون که اخیرا منجر به گرفتن شهروندی از این پنج تروریست شده است می‌پردازیم. بررسی‌ همه جوانب آن از حوصله این نوشتار خارج است. در مورد این قانون تبلیغات نادرست به همراه اغراض سیاسی باعث ابهامات و کژفهمی‌های بسیار شده است و رقابت‌های انتخاباتی نیز این امر را تشدید کرده است. احزاب مخالف این قانون صرفاً برای جمع آوری رأی در بین کامیونیتی‌هایی که فکر می‌کنند با این قانون مخالف هستند، اقدام به دروغ پراکنی‌های بعضا خنده داری کرده‌اند که متاسفانه بین بسیاری از ایرانی‌-کانادایی‌های تحصیل‌کرده هم به عنوان حقیقت جا افتاده است. در بخشی از این نوشته این افسانه‌ها و دروغ‌ها را آشکار می‌کنیم و در بخش دیگر در روشن ساختن منطقی که این قانون بر آن استوار است می‌کوشیم. همچنین نیم نگاهی نیز به نقد این قانون خواهیم داشت.

افسانه: کارمند اداره مهاجرت می‌تواند افراد را به تروریسم محکوم کند و شهروندی آن‌ها را بگیرد.

حقیقت: اداره مهاجرت صرفاً بعد از احراز قطعی اتهام تروریسم توسط دادگاه می‌تواند درخواست لغو شهروندی تروریست‌ها را بکند. یک کانادایی که در معرض اتهام تروریسم قرار می‌گیرد به عنوان یک کانادایی در دادگاه‌های صالحه محاکمه‌ می‌شود و از تمام حقوق یک شهروند کانادایی در طول فرآیند محاکمه‌ برخوردار است. اثبات اتهام پنج تروریست مورد بحث سال‌ها طول کشید. (۲)

افسانه: تروریست‌هایی که شهروندی آن‌ها لغو شده است حق شکایت به دادگاه برای تغییر رأی را ندارند.

حقیقت: کسانی‌ که شهروندی آن‌ها لغو شده است می‌توانند تصمیم اداره مهاجرت را در دادگاه به چالش بکشند. تعدادی از این پنج تروریست اخیر خواستار تجدید نظر درباره لغو شهروندیشان شده‌اند.

افسانه: افراد نمی‌توانند برای اعتراض به حکم لغو شهروندی وکیل بگیرند.

حقیقت: می‌توانند. تروریست‌هایی که خواهان تجدید نظر در لغو شهروندیشان شده‌اند توسط وکلای خود اقدام به پاسخگویی کرده‌اند.

افسانه: شهروندی تروریست‌های‌زاده کانادا هیچ‌گاه پس گرفته نمی‌شود و این قانون صرفا ناظر به کسانی‌ است که در خارج از کانادا زده شده‌اند.

حقیقت: شهروندی یک تروریست‌زاده کانادا در صورتی‌ که به هر نحوی امکان داشتن شهروندی هر کشوری را داشته باشد (مثلا از طریق همسر یا پدر و مادر…) لغو می‌شود. اگر فردی صرفا از نظر قانونی‌ بتواند شهروند کانادا باشد، حکومت کانادا اجازه ندارد که شهروندی آن‌ها را لغو کند. دولت کانادا امضا کننده میثاق نامه بین المللی درباره وضعیت بی‌ کشوری است و اجازه ندارد هیچ شهروندی را بدون کشور کند. (۳) و (۴)

افسانه: قبل از این قانون، شهروندی هیچ کسی‌ در کانادا لغو نمی‌شد.

حقیقت: شهروندی جنایتکاران جنگی که در تقاضای شهروندی خود دروغ گفته بودند قابل لغو است و در گذشته هم این اتفاق افتاده است. به عنوان مثال: شهروندی Helmut Oberlander که درهلوکاست دست داشت در نوامبر سال ۲۰۰۹ به عنوان یک جنایتکار جنگی لغو شد. (۵) و (۶)

افسانه: کانادایی‌های دو ملیتی مخالف این قانون هستند.

حقیقت: نظر سنجی‌ها نشان می‌دهد که بیش از سه چهارم کانادایی‌ها با این قانون موافق هستند و حتی برخی از نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که حمایت از این قانون در میان کانادایی‌هایی که از کشور‌های دیگر مهاجرت کرده‌اند بیشتر است. (۷) و (۸)

افسانه: فقط طرفداران حزب محافظه کار از این قانون حمایت می‌کنند.

حقیقت: در صد حمایت از این قانون بسیار بیشتر از درصد حمایت از حزب محافظه کار است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که فارغ از گرایش‌های حزبی و سیاسی این قانون از پشتیبانی‌ قابل توجه کانادایی‌ها برخوردار است.

افسانه: این قانون فقط در کانادا وجود دارد.

حقیقت: خیر! برای مثال در دو کشور فرانسه و آمریکا نیز قوانین مشابهی وجود دارد. (۹) و (۱۰)

از نظر ما این قانون ارزش شهروندی کانادا را بیشتر می‌کند نه کمتر. یک تروریست نباید با سوگند دروغ به‌‌ همان حقوق و مزایایی که شهروندان کانادا از آن بهره‌مند هستند دست پیدا کند. کشوری که واردات تروریسم را متوقف کند، در قیاس با کشوری که مزایای بیمه‌ مجانی‌، سفر راحت و بدون ویزا به بسیاری نقاط دنیا و… را از پول مالیات دهندگانش برای واردات تروریست خرج می‌کند؛ جای امن تری خواهد بود.

هم چنین داشتن رفتاری مشابه بین انسان‌هایی که از ارزش‌های انسانی کانادا تبعیت می‌کنند با انسان‌هایی که نه تنها از این ارزش‌ها تبعیت نمی‌کنند که با آن ارزش‌ها سر ستیز دارند ظلم به انسان‌هایی است که به این ارزش‌ها احترام می‌گذارند و شرط انصاف و عدالت نخواهد بود.

از سوی دیگر بسیاری از حقوق دانان معتقدند که مجازات یک تروریست با یک مجرم عادی هر چند خطرناک باید فرق کند. لذا بر این باورند که مجازات یک تروریست باید مضاعف و اشد باشد. به عنوان مثال: یک کسی  در کانادا مرتکب قتلی می‌شود و مجازات می‌شود و به زندان می‌افتد. حال فردی هم  یک نفر و یا عده‌ای را در یک عملیات تروریستی می‌کشد؛ در این صورت او هم مجازات می‌شود و به زندان می‌افتد. اما به باور بسیاری یکسان بودن مجازات این دو با روح عدالت در تضاد است. اینجا می‌بایست یک مجازات و جریمه دیگری هم علاوه بر زندان به خاطر نیت تروریستی در نظر گرفته شود و همانا آن مجازات سلب تابعیت است.

کانادا کشوری است که بر اساس درستی و راستی بنا شده است. کسی که با دروغ و نیرنگ شهروندی این کشور را کسب می‌کند و سوگند دروغ یاد می‌کند و به دشمنی با ارزش‌ها و ترور شهروندان این کشور  مبادرت می‌کند؛ بیش از هر چیز پایه‌های اساسی این کشور را که بر راستی و درستی استوار شده است تهدید می‌کند. قبح دروغ نباید بریزد و دروغگویی نباید ترویج شود. چگونه؟ با مجازات دروغگو!

شرط عقل: اصرار بر حفظ تابعیت کسی که با عمل و رفتارش می‌گوید من از ارزش‌ها و قوانین این کشور تبعیت نمی‌کنم؛ عقلانی نیست. تابعیت و یا شهروندی از جنس حق (امتیاز) و تکلیف است. در قبال به دست آوردن یک سری امتیازات باید وظایفی را هم بر عهده گرفت. از جملۀ آن وظایف احترام گذاشتن به قوانین و ارزش‌های جاری در کاناداست. نمی‌توان وظایف را نادیده گرفت و فقط از امتیازات و یا حق و حقوق صحبت کرد.

اما بیشترین نقدی که به این  قانون می‌شود؛ ادعای تبعیض‌آمیز بودن است. به درستی گفته می‌شود که بر اساس منشور آزادی‌ها و حقوق اساسی کانادا؛ تمام قوانین کانادا می‌بایست بدون تبعیض باشد. مثلا در مورد این قانون به طور مشخص و صریح  گفته شود که مجازات تروریسم لغو تابعیت است و اینکه چه کسی کجا و چه زمانی به دنیا آمده است؛ در آن تاثیری نداشته باشد.

در پاسخ به این نقد دو رویکرد عمده وجود دارد:

 رویکرد اول که ما آن را رویکرد ایده آلی نام می‌گذاریم؛ بر این باور است که هر شهروندی که دست به اعمال تروریستی بزند و این موضوع توسط دادگاه تایید شود می‌بایست لغو تابعیت شود. فرقی هم نمی‌کند که پدر و مادرش اهل کجا بوده باشند. در کانادا به دنیا آمده باشد و یا در خارج از کانادا. اروپایی تبار باشد و یا خاورمیانه‌ای باشد. خداباور باشد و یا خدا ناباور باشد. مسلمان باشد، یا یهودی و مسیحی و … باشد. این گروه بر این باورند که حتی بومیان کانادا که مدت‌ها پیش از ما در این سرزمین می‌زیسته‌اند نیز اگر عملی تروریستی انجام دهند می‌بایست لغو تابعیت شوند و شهروندی ایشان پس گرفته شود. این یک حالت ایده آل است اما در عین ایده آل بودن می‌تواند با حقوق بشر هم تضاد پیدا کند.

هر انسانی به واسطه متولد شدنش در یکی از کشور‌ها و یا  به دلیل برخی قرارداد‌های اجتماعی بالاخره تابعیت حداقل یک کشور را دارد و از مزایا و مواهب آن تابعیت در صورت وجود بهره‌مند می‌شود. کسانیکه شهروندی دوگانه ندارند و در کانادا متولد شده‌اند؛ بالاخره می‌بایست تابعیت جایی از این کره خاکی را داشته باشند. این حق مسلم و بدیهی آن هاست.   لذا به منظور احترام گذاشتن به حقوق بشر، عده‌ای حق شهروندی این دسته از افراد را سلب ناشدنی و همیشگی می‌دانند.

رویکرد دوم که آن را رویکرد واقع گرایانه نام می‌نهیم. این رویکرد که  قانونی سی_۲۴ نیز بر آن استوار است پاسخ مناسبی به بسیاری از نقد‌ها می‌دهد. حق بر دو گونه است و به دو دسته تقسیم می‌شود:   یک) حقوق طبیعی  دو) حقوق مدنی/شهروندی/دولتی.

حقوق طبیعی حقوقی هستند که انسان در بدو تولدش به دست می‌آورد و حقوق اولیه او شمرده می‌شوند، مثل: حق حیات، صحبت به زبان مادری، امنیت، برابری و …

حقوق مدنی/شهروندی/دولتی حقوقی هستند که فقط و فقط توسط دولتها/ حکومت ها/ قدرت‌ها و از طریق برخی قراردادهای اجتماعی (قانونی) به رسمیت شناخته می‌شند، مثلِ: حق رانندگی‌، حق داشتن کارت اعتباری (credit)، حق اجازه خروج از کشور به زن‌ها به شرط اذن همسر و…

حق شهروندی از افرادی که نمی‌توانند شهروند هیچ کشوری باشند سلب شدنی نیست، چون طبق میثاق‌های سازمان ملل، تعلق به یک کشور از جمله حقوق طبیعی و اولیه آن‌ها می‌باشد و درست برعکس سلب حق شهروندی کسانی‌ که می‌توانند شهروندی دیگر کشور‌ها را هم داشته باشند جایز (امکان پذیر) است چون حق شهروندی را به صورت طبیعی به دست نیاورده‌اند بلکه توسط دولت/ حکومت از طریق یک قرارداد اجتماعی دو طرفه کسب کرده‌اند؛ درست مانند سلب حق رانندگی‌. کسی که به مقررات راهنمایی و رانندگی احترام نگذارد و به عنوان مثال در حالت مستی رانندگی کند و جان خود و دیگران را به خطر بیاندازد؛ طی شرایطی ممکن است برای همیشگی از رانندگی منع شود. این کار نه تنها تبعیض آمیز نیست که برای حفظ جان انسان‌ها و رانندگان دیگر ضروری است.

لذا با در نظر گرفتن رویکرد واقع گرایانه می‌توان گفت که سلب شهروندیِ مهاجرانی که شهروندی کانادا را گرفته‌اند تبعیضی بین آنهایی که در کانادا متولد شده‌اند و مهاجرینِ شهروند شده ایجاد نمی‌کند. همچنین می‌توان حق شهروندی را از جمله حقوق طبیعی و سلب ناشدنی کسانی‌ دانست که گرچه در کانادا متولد نشده‌اند ولی از کودکی «کاملا» در کانادا بزرگ شده‌اند و امکان شهروندی کشور دیگری را ندارند.

 با همه این‌ها اگر چه که به زعم نویسندگان این سطور کلیت این قانون قابل دفاع می‌باشد ولی به مرور زمان می‌توان آن را به  قانون بهتری تبدیل کرد که هم امنیت کانادایی‌ها را تامین کند و هم ضمن رعایت کامل اصل تفکیک قوا در برخی جزئیات بهبود یابد. امید به اینکه هموطنان عزیز با یک کانادایی غیر تروریست همذات پنداری بیشتری داشته باشند تا تروریست‌هایی که تنها شباهتشان به این ایرانیان شاید رنگ پوستشان یا دین اجدادشان باشد. همچنین از منظر منافع کامیونیتی ایرانی‌ در کانادا، با توجه به اینکه اکثریت قریب به اتفاق مهاجران به کانادا با لغو شهروندی تروریست‌ها موافق هستند، خوب نیست که ایرانیان تصویری از خود ارائه کنند که گویا کامیونیتی ایرانی‌ در مقایسه با دیگر کامیونیتی‌های مهاجر به کانادا به طور خاص از تروریسم حمایت بیشتری می‌کند. متاسفانه یکی‌ از این پنج تروریست به نام «هیوا علیزاده» ایرانی‌ است و این وظیفه ما را دو چندان می‌کند. ما ایرانیان همه می‌دانیم که تروریسم پلیدی که توسط گروه‌های اسلامگرا در خاورمیانه و شمال آفریقا گسترش پیدا کرده است به هیچ وجه بین ایرانیان چه داخل ایران و چه خارج ایران محبوب نیست؛ پس چه بهتر که بیزاری خویش از تروریسم را با عدم حمایت از تروریست‌ها در عمل هم نشان دهیم.

 

منابع:

۱) http://www.cbc.ca/news/canada/toronto-18-ringleader-citizenship-1.3245319

۲) http://www.cbc.ca/news/canada/ottawa/hiva-alizadeh-pleads-guilty-in-ottawa-terrorism-trial-1.2768944

۳) http://www.ohchr.org/Documents/ProfessionalInterest/statelessness.pdf

۴) https://treaties.un.org/pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=V-4&chapter=5&lang=en

۵) http://www.friendsofsimonwiesenthalcenter.com/war_criminals.aspx

۶) http://www.justice.gc.ca/eng/cj-jp/wc-cdg/prog.html

۷)http://news.nationalpost.com/news/canada/overwhelming-majority-supports-revoking-citizenship-for-canadians-who-commit-treason-poll

۸)http://www.jasonkenney.ca/public_support_for_stripping_citizenship_from_convicted_terrorists?recruiter_id=315152

۹)http://www.france24.com/en/20150123-court-backs-strip-jihadist-french-nationality-morocco-terrorism-conseil-constitutionnel

۱۰) http://immigration.findlaw.com/citizenship/can-your-u-s-citizenship-be-revoked-.html

————————————————————

  • * سلمان سیما، عضو “دانشجویان و دانش‌آموختگان لیبرال ایران” و علی اشتری، دانش‌آموخته‌ی مقطع دکترای مهندسی برق، و مدرس مدیتیشن و فعال اومانیست است. این نوشته پیش از این در هفته‌نامه “شهروند” چاپ کانادا منتشر شده است.

نظر شما - لطفا از گذاشتن نظر به صورت فینگلیش خودداری کنید